Hallo lief mooi babymeisje

keizersnede in ziekenhuis Hardenberg, doula mee in de OK, Doula Sonja Dedemsvaart Doula Sonja in Dedemsvaart, begeleiding bij zwangerschap en geboorte in Overijssel, Drenthe, Twente, Gelderland en Friesland.


Wil je een keizersnede bijwonen, vraagt de gynaecoloog terwijl we in haar kantoor zitten te lunchen vanuit onze broodtrommels. Haar ogen kijken me open en helder aan. Graag, zeg ik! Gaan we dat regelen, zegt ze nuchter.

Deze uitnodigende gynaecoloog
en ik als doula, praten over de zwangerenzorg in het Hardenbergse Saxenburg Medisch Centrum, in de volksmond genoemd: het Röpcke Zweers.

Ze stelt zich open, net als andere huisartsen, praktijkondersteuners, maatschappelijk werkers en psychiaters waarmee ik sprak. En dan nu van, out of the blue, in de blauwe operatiekleding om om een keizersnede bij te wonen.

Een papa en mama laten mij meekijken
Weer is er die openheid en ditmaal van ouders die me niet eens kennen. Dat raakt me. Deze ouders hebben al twee kindjes die ook via een keizersnede zijn geboren. Hun derde kindje willen zij ook zo geboren laten worden. Dit omdat bij een vaginale bevalling, het litteken van de vorige keizersnedes kan scheuren en dat kan risico’s voor moeder en kind meebrengen. Over een keizersnede wordt soms licht gedacht maar het is een zware buikoperatie en vraagt niet alleen lichamelijk maar ook emotioneel veel van een vrouw en de baby.

De keizersnede staat in de morgen gepland. Voordat de operatie begint, maak ik kennis met de ouders en bedank ze dat zij mij als doula voort helpen. Daarmee helpen zij ook andere ouders die mij regelmatig vragen hoe het er aan toe kan gaan bij een keizersnede. 


Ook maak ik kennis met de kraamverpleegkundige die ook.. de zus van de moeder is! Zo speciaal dat zij nu hier en straks ook in de OK waar zij tante gaat worden, erbij is.

We wachten af tot wanneer we de OK vrij is. Maar.. de operatie die daar gaande is, loopt uit. De papa en mama wachten met toenemende spanning af. De mama mag de hele tijd niet eten omdat ze nuchter de operatie in moet. Inmiddels zijn we de middag ingegaan en dan gaat het dan echt gebeuren.

Monddoekje even omdraaien
De moeder wordt alvast in een bed naar de OK gereden en ik kleed me, net als de vader, om in blauwe operatiekleding en witte plastic klompen. Alles gaat nu in rap tempo. Mijn haarstaartje onder de operatiemuts, sieraden af, en het monddoekje knoop ik snel, te snel, om. Je monddoekje even omdraaien, zegt de doorgewinterde gynaecoloog lachend.  

Ik lach ook, herstel het, en loop achter de vader aan, de OK in waar de moeder al is. Het moment dat ze hun langverwachte kindje gaan zien, is nu bijna tastbaar. 

Deze keer sta ik aan de andere kant in de OK, niet naast de ouders tegenover hen, maar met volle zicht op de keizersnede. Zoveel mogelijk neem ik in me op. Voor mezelf, voor de toekomstige ouders die dit willen weten.

De anesthesist begint onder uitgebreide uitleg, met het nauwkeurig zetten van de ruggenprik terwijl moeder stil voorover zit op de operatietafel. De blaaskatheter is al eerder ingebracht. De moeder kan nu gaan liggen. Ter hoogte van haar borst wordt een dicht blauw doek gespannen. Daarin zit ook een kijkvenster die nu nog bedekt is met een flap. Vader zit nu naast moeder. Even een check hoe het met hem gaat: goed. Ondertussen stroomt de OK vol met allerlei zorgverleners.


Van een krukje donder je zo af

De OK assistent praat me zachtjes bij over wat er gebeurt en gaat gebeuren. Ook tipt hij om, als ik me niet lekker voel, niet op een krukje te gaan zitten want daar donder je dan ook zo vanaf. Gewoon op de vloer gaan zitten dan. Heerlijk die praktische nuchterheid.

Ik voel me goed, sta stevig en observeer. Karretjes met gesteriliseerde instrumenten worden binnen gerold.  Op een white board schrijft een assistent welke instrumenten en hoeveel bloedstelpende doeken worden gebruikt. En dan maakt de gynaecoloog de eerste incisie door de huidlaag. Een horizontale lijn van 15 centimeter verschijnt. Voorzichtig en zeer nauwkeurig, snijdt ze met haar kundige steady vingers verder, door de vetlaag en bindweefsel lagen. Spieren worden opzij geschoven richting baarmoeder. Hoe vaak hebben deze handen dit al gedaan denk ik?

Als een vlieg op de muur
stel ik mij op. Want de OK staat nu vol met apparatuur, mama, papa, de kraamverpleegkundige/zus, gynaecoloog, anesthesie medewerker, obstetrie & gynaecologie verpleegkundige, OK assistenten, en de kinderarts op stand-by. Ik sta zó dicht tegen de muur aan, dat de gynaecoloog vraagt of ik het wel goed kan zien? Kom maar dichterbij, ze. Dat laat ik me geen tweede keer zeggen. Het medisch team werkt ondertussen samen gefocust door. Ze stemmen af en spelen naadloos op elkaar in.

Liggend overgeven
Zachtjes vraag ik de OK assistent hoeveel keizersnedes hij heeft geassisteerd. Hij kan de tel niet meer bij houden. Bij de routine waarbij zijn aandacht niet verslapt, zie ik hoe hij deze papa en mama in de gaten houdt. Deze mama heeft zich overgegeven aan een keizersnede en nu moet zij ook nog overgeven van misselijkheid. Dat komt vaak voor tijdens een keizersnede door de bloeddrukdaling als gevolg van de ruggenprik. Hij ziet hoe naar de mama zich daardoor voelt. Ze kan niet overeind komen door de ruggenprik maar hoe geef je dan over. Naar hè, zegt hij zachtjes, houdt haar een bakje voor en ondersteunt haar hoofd.

Het gaat zo over, echt                           
vervolgt hij. En zo gaat het ook. Af en toe maakt hij een grapje en geeft zo wat lucht in de volle OK waar de spanning voelbaar is en opbouwt. De gynaecoloog is nog aan het snijden met de lagen, wat zijn het er veel! en wordt volop geassisteerd door kundige assistenten. De buikwand wordt voorzichtig opengescheurd. Dit is het beste omdat het lichaam een scheur, beter dan een snee, in elkaar laat groeien en scheuren het risico op bloedingen vermindert.

Na 5 minuten, waarin heel veel gebeurt, is de baarmoeder bereikt en maakt de gynaecoloog met alle voorzichtigheid van de wereld, een opening in de baarmoeder.

Dit is altijd een spannend moment fluistert de OK assistent

Zodra de baby eruit is en gezond blijkt, gaat er altijd een onhoorbare voelbare zucht door de OK, zegt hij. De opening is gemaakt. Het kleine kindje kan nu geboren worden. Dit is HET moment. Adem houd ik in.

Kijken.

Daar is het 'koppie' van de baby. De gynaecoloog haalt haar er verder uit. 

Wonderlijk

 

Hallo lief mooi babymeisje


Mama en papa zien voor het eerst hun meisje door het kijkvenster van het blauwe doek. De flap is ervoor weggehaald. 

De tijd staat stil.


Er is iets wezenlijks veranderd. Ik voel een verschuiving.



En daarop volgt het doorknippen van de navelstreng door de gynaecoloog  en zij haalt ook de placenta eruit. Ze doet het goed en met mama gaat het ook goed. En inderdaad: daar is de onhoorbare, voelbare zucht door de hele OK waar de OK assistent het al eerder over had. De kraamverpleegkundige, én kersverse tante, ontvangt uit handen van de gynaecoloog, haar nichtje voorzichtig in haar armen. 

Zij en papa wikkelen een doek om het kleine meisje heen, zetten haar een mutsje op en dan komt ze even bij mama liggen. 

Papa en mama bewonderen hun meisje en raken haar aan. 
Na een korte check komt het kleine meisje huid op huid bij mama liggen.  Het gaat goed met haar, mama en papa.

Een keizersnede en sterilisatie samen
Deze moeder wil gesteriliseerd worden bij de keizersnede en heeft dit van te voren overlegd met de gynaecoloog. Nog even een extra check of de moeder dit echt wil. Ja. Bijzonder om dit ook nog te mogen zien.

Waar is de wond gebleven
Daarna hecht de gynaecoloog, secuur de opengemaakte lagen. De grote wond wordt steeds kleiner. Op het laatst zoek ik met toegeknepen ogen de wond, waar is die? Zo mooi wordt deze gehecht.

De operatie loopt ten einde. Alle gebruikte instrumenten en doeken worden dubbel nageteld. De keizersnede is geslaagd en klaar. Moeder, baby en papa maken het goed en worden naar de uitslaapkamer gereden. Ik loop mee en blijf aan het voeteneind van het bed van moeder staan.

Mama vraagt of ik nog even bij haar blijf
zodat ze niet alleen is wanneer haar man zich omkleedt in de kleedkamer. Natuurlijk doe ik dat. Haar kleine meisje ligt bij haar. Papa is er snel weer en dan komt de gynaecoloog. Ze vraagt me of ik mee ga een kopje koffie drinken en ik neem afscheid van de kersverse blije ouders. We komen aan in een kantine die vol zit met artsen en assistenten in blauwe OK kleding.

Dit zijn de mensen achter de blauwe operatiekleding
die dag in dag uit hun werk doen, die net als ieder ander koffie en pauze nodig hebben. Hallo mens achter de blauwe operatiekleding schiet er door me heen, wat fijn om jullie zo te zien.

De gynaecoloog drinkt snel haar hete koffie wetend dat ze zo weer weggeroepen kan worden voor een zwangere vrouw die haar nodig heeft. En ja hoor, haar telefoon gaat, ze wordt opgeroepen. We nemen afscheid en gaan elkaar weer zien. Samen praten over de zwangerenzorg, hoe we samen werken aan een zo goed mogelijke bevalervaring voor elke mama, papa en baby.

Met de ouders en het kleine meisje gaat het goed.
En ik ? Als doula ben ik sinds deze ervaring vaker te vinden rond en in de OK's, zeker ook aan de andere kant van het doek, naast de mama en papa. En dan is de ervaring nog weer heel anders. Kan ik er echt helemaal zijn voor de ouders op de manier die zij willen en in samenwerking met de zorgverleners.
                

Papa, mama, gynaecoloog en alle collega zorgverleners:
dank jullie wel voor het delen van deze wondermooie ervaring en dat het gedeeld mag worden in dit blog. 
Bij deze geef ik de ervaring door.




Meer info over de keizersnede
Elk jaar worden er ruim 25.000 baby's via een keizersnede geboren in Nederland.  Dat is ongeveer 17% van alle geboortes. Dus bijna 1 op de 5. 

Gentle sectio in opkomst

Een zachte vriendelijke keizersnede. Sommigen ziekenhuizen passen het (deels) toe. Wat is het?

  • De temperatuur in de operatiekamer is 22° i.p.v. 18° voor de baby die uit de warme baarmoeder komt
  • Er wordt zachte muziek gedraaid die de ouders uitkiezen.
  • Ouders zien hun kind geboren worden, doordat de operatiedoeken naar beneden worden gedaan, of door een kijkvenster in het doek.
  • Er wordt zoveel mogelijk een vaginale bevalling nagebootst, door de baby zelf uit de buik te laten kruipen. Zodra het hoofd is geboren, kruipt de baby met behulp van de samentrekkende baarmoeder – en eventueel de gynaecoloog – zelf uit de buik. 
  • De baby wordt direct bij de moeder huid op huid gelegd, met een warme doek om zich heen en mag kort bij moeder blijven.
  • Hierna kijkt de kinderarts de baby na in de aanliggende ruimte waar de partner bij aanwezig kan zijn. 
  • Na beoordeling van de kinderarts gaat de baby terug op de blote borst van de moeder. Dit directe huid-op huid contact is belangrijk voor de binding tussen moeder en kind, het op gang brengen van de borstvoeding en het stabiliseren van de temperatuur van de baby.
  • Moeder, kind en partner worden niet gescheiden. Daarom wordt het ook wel een natuurlijke of gezinsvriendelijke keizersnede genoemd.

Keizersnede in de praktijk

Ieder ziekenhuis verschilt in haar werkwijze bij de (gentle) sectio. En dan kan het ook verschillen bij een geplande of spoedsectio. Dus: weet vooraf wat jouw ziekenhuis biedt. Heb je wensen? Maak ze bespreekbaar en verken met je gynaecoloog wat mogelijk is. Zo stap je met reële verwachtingen er in en raak je achteraf niet teleurgesteld. 

Geboorteplan
Je kun bij een natuurlijke bevalling in je geboorteplan opnemen wat jij belangrijk vindt bij een eventuele keizersnede en vragen of hier zoveel mogelijk rekening mee kan worden gehouden. 

Nog meer weten?
Lees dan hier.